ΤΑ ΟΡΛΩΦΙΚΑ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ – ΔΑΣΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ

20 Προβολές

Γράφει: Γιώργος Αλεβίζος – Πρόεδρος Μικρασιατών Ποντίων και Αρμενίων Σητείας

Συμπτωματικά, εκτός από την συμπλήρωση 200 χρόνων από την έναρξη της επανάστασης του 1821 συμπληρώνονται 250 χρόνια από τον μαρτυρικό θάνατο του πρωτομάρτυρα Δασκαλογιάννη. Στο Ηράκλειο, στις 17 Ιουνίου 1771. Έχουμε όμως και συμπλήρωση 150 χρόνων από την επισημοποίηση του «Λιμήν Σητείας» (Σητεία) το 1871, ως πρωτεύουσα της επαρχίας.

Α’ Μέρος: Συνάντηση Δασκαλογιάννη με τους Ορλώφ. Προετοιμασία της εξέγερσης.

Το 1768 κηρύχθηκε ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος. Η αυτοκράτειρα Αικατερίνη Β’ είχε προαποστείλει- για τη δημιουργία αντιπερισπασμού- πράκτορες στην Ελλάδα να βολιδοσκοπήσουν τις διαθέσεις των Ελλήνων. Μεταξύ αυτών και ο Γεώργιος Παπαζόλης. Λοχαγός του ρωσικού στρατού, καταγόμενος από την Σιάτιστα. Οι περισσότερες ελληνικές περιοχές κώφευαν στις υποσχέσεις του. Εκτός από την Πελοπόννησο, μέρος της Στερεάς και τα Σφακιά με τον Δασκαλογιάννη. Στην Πελοπόννησο υπέρ του κινήματος τάχθηκε ο πανίσχυρος προύχοντας της Καλαμάτας Παν. Μπενάκης, που επηρέασε τους πολεμικούς κατοίκους της Μάνης.

Οι αδελφοί του ευνοούμενου (εραστή) της Αυτοκράτειρας Γρηγορίου, Αλέξιος και Θεόδωρος ανέλαβαν να οργανώσουν την ελληνική επανάσταση. Στις 17/2/1770 μοίρα ρωσικού στόλου υπό τον Θεόδωρο Ορλώφ κατέπλευσε στο λιμένα Οιτύλου Πελοποννήσου. Πολλοί έμειναν αδρανείς, αλλά αρκετοί ύψωσαν τη σημαία της επανάστασης το Μάρτιο του 1770. Όμως οι εξεγερθέντες ήταν λίγοι και οι Ρώσοι αρχηγοί, δικαίως, δεν ενέπνεαν εμπιστοσύνη. Δεν έλειψαν και οι προστριβές μεταξύ Ρώσων και Μανιατών. Ούτε και η άφιξη δεύτερης μοίρας. Με τον Αλέξιο Ορλώφ, γενικό αρχηγό της εκστρατείας, έφερε θετικό αποτέλεσμα. Η επιχείρηση εναντίον της Μεθώνης είχε οδυνηρό τέλος. Γι’αυτό οι Ρώσοι εγκατέλειψαν την Πελοπόννησο και έκαναν ορμητήριο τους την Πάρο.

Εν τω μεταξύ, ο σουλτάνος έστειλε στην Πελοπόννησο 50.000 Αλβανούς που έπνιξαν τον τόπο στο αίμα. Χωρίς οι Ρώσοι να προσφέρουν καμία βοήθεια. Το μοναδικό επίτευγμα των Ρώσων ήταν η καταστροφή του τουρκικού στόλου στον Τσεσμέ με πυρπολικά την 26/6/1770. Τα Ορλωφικά βύθισαν την Ελλάδα στο πένθος. Η Πελοπόννησος ερημώθηκε, χάνοντας πάνω από 100.000 κατοίκους. Πλην όμως η Συνθήκη Κιουτσούκ-Καϊναρτζή (1774) με την οποία έληξε ο ρωσοτουρκικός πόλεμος ευνόησε μακροπρόθεσμα την ελληνική ναυτιλία, τον Ελληνισμό. Την ίδια αιματηρή κατάληξη, όπως θα δούμε παρακάτω, είχε την περίοδο αυτή και το κίνημα του Δασκαλογιάννη στα Σφακιά. Ο οποίος παραδόθηκε. Γδάρθηκε ζωντανός στην πλατεία του Ηρακλείου, για να αποτρέψει την ολοσχερή καταστροφή των Σφακίων.

Πριν το 1770, τα Σφακιά ήταν ελεύθερα και ασύδοτα. Συγκέντρωσαν στους λιμένες τους αρκετή εμπορική και διαμετακομιστική κίνηση. Αύξησαν τον εμπορικό τους στόλο σε υπολογίσιμο αριθμό. Το εμπόριο και η ναυτιλία ήταν οι μοναδικές πηγές πλούτου για τους κατοίκους της ορεινής επαρχίας των Σφακίων. Το ναυτικό τους, με τις πειρατικές επιχειρήσεις που τότε είχαν γενικευθεί, έδινε και αθέμιτα πλούτη στους Σφακιανούς. Οι πλούσιοι Σφακιανοί εφοπλιστές απέκτησαν σταδιακά σχετική μόρφωση με τα ταξίδια τους σε όλο τον πολιτισμένο κόσμο, βελτιώνοντας την πνευματική και την υλική ζωή των

συνεπαρχιωτών τους. Έκτισαν σχολεία, έφεραν καλούς δασκάλους, διακόσμησαν τις εκκλησίες τους. Γενικά έδωσαν μια πιο ανθρώπινη, πιο πολιτισμένη στροφή στη ζωή τους.

Ο πιο πλούσιος, ο πιο μορφωμένος, ο πιο αισθηματικός στην εθνική δοκιμασία ήταν ο Ιωάννης Βλάχος από την Ανώπολη. Για την μόρφωση του τον αποκαλούσαν δάσκαλο. Μιλούσε τέσσερις ξένες γλώσσες. Του δόθηκε το τιμητικό όνομα Δασκαλογιάννης. Ο Δασκαλογιάννης έβλεπε και άκουγε με πόνο ψυχής τα μαρτύρια των Χριστιανών στην Κρήτη. Υπολόγιζε ότι σε 30-40 χρόνια οι κρητικοί χριστιανοί θα εξαφανίζονταν, αν κάποιος ή κάποιοι δεν σταματούσαν το θεριό που έτρωγε την εθνική σάρκα της Κρήτης. Στα τελευταία του ταξίδια στην Τεργέστη, με ένα από τα τέσσερα μεγάλα τρικάταρτα καράβια του, συναντήθηκε με το ρωσικό στόλο του Θεόδωρου και Αλέξιου Ορλώφ, που είχαν έρθει για να συνεννοηθούν με τους πλούσιους και ισχυρούς Έλληνες της περιοχής, για τον ξεσηκωμό της υπόδουλης Ελλάδας. Η «κακή» μοίρα του Δασκαλογιάννη τό’φερε να βρεθεί κι εκείνος εκεί. Πολλές φορές οι Βενετοί έμποροι τον είχαν δει να θρηνεί την κατάντια της άμοιρης Κρήτης. Πολλές φορές τον είχαν ακούσει να υποστηρίζει θερμά την ανάγκη του ξεσηκωμού.

«Μα οι συνθήκες είναι τέτοιες που θα επακολουθήσει η αποτυχία. Και μετά η συμφορά.» αντέτασσαν οι άλλοι πατριώτες που είχαν πιο καθαρή την όραση της λογικής. Από μακριά έβλεπαν την κατάντια της ελληνικής φυλής.

«Μια άστοχη, μια πρόωρη ενέργεια, άρχοντα Βλάχο, θα φέρει χαμό σε εκείνους που πρώτοι θα σηκώσουν κεφάλι στην Τουρκιά».

Με αυτές τις σκέψεις βρήκαν τον Δασκαλογιάννη οι Ορλώφ στην Τεργέστη, όπου οι άλλοι Έλληνες τους τον παρουσίασαν επιδεικτικά. Για το εκδικητικό του αίσθημα που εγρηγορούσε και ήταν έτοιμο να ξεπηδήσει κατά των Τούρκων. Οι Ορλώφ του έκαναν τιμές. Γνώριζε τη γλώσσα τους. Σοφός και μετρημένος ως ήταν, εντυπωσίασε τους Ορλώφ. Έγινε πιο θερμή η φιλία και η συνεννόηση τους. Συμφώνησαν να γυρίσει στα Σφακιά, να προπαρασκευάσει την επανάσταση σε γρήγορη και σταθερή συνεννόηση με τους επικεφαλείς των Σφακίων. Οι Ορλώφ υποσχέθηκαν ότι θα τον εφοδίαζαν με όλα τα χρειαζούμενα για τα παλληκάρια του. Μετά όμως από τη συνεννόηση που θα έκαναν με τους Μανιάτες στο Μωριά. Και τον Παπαζόλη που σε Μωριά και Ρούμελη κήρυσσε το ευαγγέλιο της ανάστασης. Έτσι έφυγε ο Δασκαλογιάννης από την Τεργέστη, καλού-κακού όμως γέμισε τα αμπάρια του με τουφέκια και μπαρούτι. Ήθελε να έχει εξασφαλισμένα τα πρώτα υλικά. Ελευθερία χωρίς βόλι, χωρίς θανάτους δεν κερδίζεται.

Γυρίζοντας στα Σφακιά, έκρυψε στις κρυφές αποθήκες του τα πολεμοφόδια. Κατά το έθιμο, κάλεσε τους Σφακιανούς προκρίτους. Τους ενημέρωσε για τη ρωσική βοήθεια, τις ομιλίες του με τους Ορλώφ, τις υποσχέσεις τους τις μοσχοβίτικες. Συγκινημένοι οι Σφακιανοί πρόκριτοι. Καθένας είχε την οδυνηρή ιστορία του. Αποφάσισαν να μην κινηθούν προτού δοθεί το σύνθημα από τον Μωριά και χτυπήσει ο στόλος των Ορλώφ. Στους ενθουσιασμούς του Δασκαλογιάννη, μόνο ο πρωτοξάδελφος του – δυο αδελφάδων παιδιά – ο συνετός Παπάς-Ζαμπέτης αντέδρασε με τη λογική που του γεννούσε η όλη κατάσταση. Ο Δασκαλογιάννης πήρε εύκολα με το μέρος του όλους τους προκρίτους. Κυριάρχησε το αίσθημα απέναντι στη λογική. Ο παπά-Ζαμπέτας, ο πρωτόπαπας των Σφακιανών, αποτραβήχτηκε. Δεν ξαναμίλησε. Ο ξεσηκωμός, αν και επικίνδυνος, ήταν ψυχική ανάγκη όλων. Τον Αύγουστο του 1769, ειδοποιημένος ο Δασκαλογιάννης, πήγε στην Πελοπόννησο να συνεννοηθούν – στην Καλαμάτα, στο μεγάλο σπίτι του άρχοντα Μπενάκη, όπου συγκεντρώθηκαν οι Μητροπολίτες Σπάρτης, Μεθώνης Παλαιών Πατρών, Κορίνθου, ο Μέγας Οικονόμος Καλαβρύτων και αρκετοί

πρόκριτοι. Πήραν απόφαση να προετοιμάσουν τους οπλοφόρους που είχαν και να καταγράψουν τους άοπλους, για να αρματωθούν με τα τουφέκια που θα έστελνε η Ρωσία.

Ήταν βιαστικός όμως ο Δασκαλογιάννης, στην προσπάθεια του να συγχρονίσει την εξέγερση της Κρήτης με τον ξεσηκωμό του Μωριά. Δεν ήθελε να περιμένει τους Ρώσους να φέρουν τουφέκια, πολεμοφόδια. Η Κρήτη ήταν μακριά από το επαναστατικό κέντρο, τον Μωριά. Ποιος ήξερε τι μπορούσε να φέρει μια τέτοια καθυστέρηση. Έφυγε για Τεργέστη για να φέρει πολεμοφόδια.

Εν τω μεταξύ, η Αικατερίνα Β’ -μαζί με τον άλλο ερωμένο της, τον Πονιατόφκι- κατενίκησε τους Πολωνούς, οι οποίοι κατέφυγαν στην Τουρκία. Η Τουρκία κήρυξε τον πόλεμο στην Ρωσία. Το άγγελμα αυτό ενθάρρυνε τους ραγιάδες από τις παραδουνάβιες ηγεμονίες έως την Κρήτη. Στα ύψη ήταν και ο θερμός πατριωτισμός του Δασκαλογιάννη. Αρμάτωσε τους Σφακιανούς, οι οποίοι είχαν μάθει την κίνηση των Ρώσων. Μόνο ο πρωτόπαπας των Σφακίων διαισθανόταν το κακό που ερχόταν. – «Μη δάσκαλε Γιάννη. Άφησε να δούμε τι θα απογίνει στο Μωριά. Μην εμπιστεύεσαι τσοι ξένους.» – «Ήρθε καιρός ξάδελφε να αναστήσουμε την πατρίδα μας. Πότε θα ξαναβρούμε τέτοια περίσταση;» – «Δάσκαλε Γιάννη, περίμενε. Κανένας δε μας εζορίζει. Γιάντα να βιαστούμε; Ο Τούρκος δε μας επειράζει. Φόρους και χαράτσι δεν του πληρώνουμε. Ελεύθεροι νοικοκύρηδες στο σπίτι μας. Γιάντα πάμε να πειράξουμε το λύκο;» – «Και δεν συλλογάσαι ξάδελφε τσοι χριστιανούς, που αναστενάζουνε και κλαίνε κάτω από τον ζυγό;» -«Ναι, και θλίβομαι, μα δε μπορούμε να κάμομε πράμα. Θα γίνομε αιτία να πάθουμε χειρότερα. Να σοχαθούμε. Θα χαθεί η επαρχία όλη. Κατάλαβε το Δάσκαλε Γιάννη. Γιάντα βιάζεσαι; Μη φανερωθούμε α δε δούμε τσοι Ρούσους να φτάξουνε με τα καράβια τους. Α δε μάθουμε πως πήγανε βοήθεια στους άλλους.»

Κανένας δεν άκουσε τα σοφά λόγια του Πρωτόπαπα. Θλιμμένος παρακολουθούσε την κίνηση των καπεταναίων και οπλαρχηγών που είχαν μαζευτεί στον Εμπρός Γιαλό, για να ορισθούν οι καπεταναίοι και οι οπλαρχηγοί κάθε περιφέρειας. Γενικό Αρχηγό των Σφακιανών για κάθε στρατιωτική και πολιτική ενέργεια εξέλεξαν τον Δασκαλογιάννη. Ομορφάνθρωπος, μετρίου αναστήματος και με τη δύναμη να πείθει κάθε αντίθετο. Ο πλούτος, το ύφος, η μόρφωση του τον έκαναν να διαφέρει από τους τραχείς Σφακιανούς. Δευτεραρχηγοί ορίσθηκαν: O Καλλικρατιανός Γεώργιος Δασκαλάκης, Ο Ανδρουλιός Μωράκης, ο Μανούσακας από τη Νίμπρο, ο Αντρουλής από τους Παττακούς ή Βολουδιανούς, οι δυό Δαιμονάκηδες (δίδυμοι), ο Στρατής Βουρδουμπάς και ο Μανούσος Κούτσουπας. Επίσης, ο Γεώργιος Σκορδύλης, ο Γ. Πάτερος, οι Δεληγιαννάκηδες, ο Στρατής Βούρβαχης – πρωτοξάδελφος του Δασκαλογιάννη και του Πρωτόπαπα-, ο Βαρδής Ζαμπέτης -αδελφός του Πρωτόπαπα-, ο Μανούσος Μπουνάτος και ο Χούρδος. Εκπροσωπήθηκαν όλες οι περιοχές των Σφακίων.

Κατηγορία : ΑΠΟΨΕΙΣ


Τελευταία Νέα
Σε τροχαίο ατύχημα στην Ιεράπετρα ενεπλάκη το όχημα του Υπουργού Ναυτιλίας Γ. Πλακιωτάκη
ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ ΣΗΤΕΙΑ
Σε τροχαίο ατύχημα στην Ιεράπετρα ενεπλάκη το όχημα του Υπουργού Ναυτιλίας Γ. Πλακιωτάκη
Ανακοίνωση – Τοποθέτηση Γονέων 5ου Νηπιαγωγείου Σητειας
ΣΗΤΕΙΑ
Ανακοίνωση – Τοποθέτηση Γονέων 5ου Νηπιαγωγείου Σητειας
Απάντηση στο δημοσίευμα του Βουλευτή Λασιθίου κ. Θραψανιώτη από την ΕΑΣ Σητείας
ΣΗΤΕΙΑ
Απάντηση στο δημοσίευμα του Βουλευτή Λασιθίου κ. Θραψανιώτη από την ΕΑΣ Σητείας
Την τελευταία του πνοή άφησε λίγο πριν τη μία τα μεσάνυκτα το δίχρονο αγοράκι που είχε πέσει μέσα σε ένα βαρέλι με νερό
ΚΡΗΤΗ
Την τελευταία του πνοή άφησε λίγο πριν τη μία τα μεσάνυκτα το δίχρονο αγοράκι που είχε πέσει μέσα σε ένα βαρέλι με νερό
Ευχαριστήριο της ΔΟΚΑΣ
ΣΗΤΕΙΑ
Ευχαριστήριο της ΔΟΚΑΣ
Την προσωρινή αναστολή της διαδικασίας ανάρτησης των δασικών χαρτών ζητά με απόφασή του το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης
ΚΡΗΤΗ
Την προσωρινή αναστολή της διαδικασίας ανάρτησης των δασικών χαρτών ζητά με απόφασή του το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης
Σύσκεψη στην αντιπεριφέρεια Λασιθίου για θέματα πολιτικής προστασίας
Χωρίς κατηγορία
Σύσκεψη στην αντιπεριφέρεια Λασιθίου για θέματα πολιτικής προστασίας
Ευχαριστήριο του Γυμνασίου Παλαικάστρου
ΣΗΤΕΙΑ
Ευχαριστήριο του Γυμνασίου Παλαικάστρου
ΚΟΙΤΑΖΟΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΤΗΝ ΠΑΝΔΗΜΙΑ.
ΑΠΟΨΕΙΣ
ΚΟΙΤΑΖΟΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΤΗΝ ΠΑΝΔΗΜΙΑ.
Κυβερνητικές ευθύνες για το μπάχαλο των δασικών χαρτών εις βάρος των πολιτών της Κρήτης
ΛΑΣΙΘΙ
Κυβερνητικές ευθύνες για το μπάχαλο των δασικών χαρτών εις βάρος των πολιτών της Κρήτης