Επί Τουρκοκρατίας οι Γυναίκες της Κρήτης

33 Προβολές

Επί Τουρκοκρατίας οι Γυναίκες της Κρήτης

Αφιέρωμα στην Ημέρα Γυναίκας

Γράφει: Γιώργος Αλεβίζος – Πρόεδρος Μικρασιατών

Ποντίων και Αρμενίων Σητείας

Το 1770. Μετά το “πάτημα” των Σφακίων από τους Τούρκους. Οι Σφακιανοί από 12.000 έμειναν οι μισοί. Γιατί εκτός από εκείνους που χάθηκαν. Πολλοί έφυγαν. Κατοίκησαν σε άλλα μέρη. Ο λαός των Σφακίων μετά την οδύνη της καταστροφής. Ξαναγύρισε στα σπίτια του. Ξανάρθε γρήγορα στην αίσθηση της ζωής. Άρχισε να στηρίζεται στα πόδια του.

Περιμάζεψαν ότι μπόρεσαν από τα ερείπια τους. Ανοικοδόμησαν τα καημένα σπίτια. Βρήκαν τα σκορπισμένα κοπάδια τους. Άρχισαν πάλι να καλλιεργούν τη γη τους.

Οι Τούρκοι που δεν τολμούσαν, να συνεχίσουν την εκδίκησή τους στα Σφακιά. Την άφηναν να ξεσπάσει κατά των αδυνάτων. Των άοπλων ραγιάδων. Κατά του Σελίνου και άλλων περιοχών, που είχαν βοηθήσει τον αγώνα των Σφακιανών.

Τότε βρήκε την ευκαιρία ο περίφημος γενίτσαρος Ιμπραήμ Αληδάκης. Να εκδικηθεί για τα προ του 1770. Τότε που ο Παπά Σήφης, ο αδελφός του Γεωργακομάρκου, όταν οι βοσκοί του Αληδάκη του πήραν μερικά πρόβατα. Μάζεψε τους Καλλικρατιανούς. Σκότωσε τους βοσκούς του Αληδάκη. Και του πήρε όλα τα πρόβατα. Μετά την καταστροφή των Σφακιανών και τη σφαγή του Παπά Σήφη. Ο Αληδάκης άρχισε να αρπάζει τα χωράφια που του άρεσαν, προς τα Σφακιανά σύνορα.

Ο Σερασκέρης. Ο Τούρκος πασάς δεν ήθελε να ξαναμπερδευτεί με τους ατίθασους Σφακιανούς. Δεν παρασύρθηκε από τον Αληδάκη στην κατάληψη Σφακιανής γης.

Μετά την καταστροφή του 1770. Ο Αληδάκης νόμιζε τους Σφακιανούς χριστιανούς “μαραμένους”. Απρόθυμους να αμυνθούν. Όμως ο κακός υπολογισμός τού στοίχισε τη ζωή. Γιατί όταν κατόρθωσε να συγκεντρώσει. Στον Πύργο του στο Μπρόσνερο. Καμία τρακοσαριά παλληκάρια από Τουρκοκρητικούς. Δέχθηκε την επίθεση των Σφακιανών. Οι οποίοι στη σύσκεψη του Ασκύφου, αποφάσισαν να σκοτώσουν αιφνιδιαστικά τον Αληδάκη στον Πύργο του.

Πράγματι. Δίπλα στους αρχηγούς Μανουσογιάννη, Βολουδάκη, Παπά Σήφη, Σκορδύλη, Χατζηδογιωργάκη, Σηφοδάσκαλο, Μπουρδούνη, Παπά Μωράκη, Βορεινό, Πρινόλη κι άλλους. Στάθηκαν να βοηθήσουν τους άντρες και τους αδελφούς τους οι Σφακιανές. Η Πατσουροζαμπιά, η Κατερίνα Λουπάση, η Σοφούλα Μωράκη, η Σγουροφυλλιά, η Κατερίνα Βούρβαχη κι άλλες. Που πήραν τα τουφέκια και ένα ξημέρωμα βρέθηκαν γύρω από τον Πύργο.

Τον είχαν ζώσει απ’όλα τα μέρη και περίμεναν να ξημερώσει. Να δουν το Γενίτσαρο. Τον Αληδάκη. Να περνά από τον εξωτερικό εξώστη. Για να πάει στην αίθουσα, που συνήθιζε να κάθεται. Θα τον πυροβολούσαν. Όταν έπεφτε νεκρός θα ορμούσαν μέσα στον Πύργο. Να σφάξουν τους άλλους. Πριν προλάβουν να αμυνθούν.

Ο ηρωισμός των Τούρκων μέσα στον Πύργο ήταν εφάμιλλος των Σφακιανών. Κανένας δεν έμεινε ζωντανός. Όλοι σκοτώθηκαν. Και ο Αληδάκης.

Στη μάχη εκείνη χάθηκαν 18 Σφακιανοί και δύο Σφακιανές….

“Κλαιν τη Μπούρμαχο-Κατσουλή με τη μακρά πλεξούδα,

απού πολέμ’αντρείστικα κι ας ήταν κοπελούδα

κλαίσι και τη Σγουροφυλλιά, πώκανε τα λαγούμια

κ’έκανε τα παιδιά ‘ρφανά, χηράδες τα χανούμια

απού την ηύρε η μπαλοτέ κ’έπεσεν εις το δώμα

Και παίρνει η μπόρμπερη φωτιά και τήνε κάνει λυώμα.”

Ο θάνατος του τρομερότερου Γενίτσαρου, δεν πρέπει να θεωρηθεί. Ως απαλλαγή μιας περιοχής της Κρήτης από ένα τύραννο καταπιεστή. Αλλά ως νέα εκδήλωση ηρωισμού. Από Σφακιανούς και Σφακιανές. Που ακόμη δεν είχαν ανασάνει. Από το μαρτυρικό δρόμο πάνω στα βουνά. Κυνηγό και κυνηγημένο από τον αναρίθμητο εχθρό.

Λιγοστεμένοι ήταν οι άντρες των Σφακίων από το θάνατο και τον εκπατρισμό. Όμως οι Σφακιανές γυναίκες ισάξια αναπληρούσαν τα παλληκάρια. Από μικρές είχαν κάμει γνωριμία με το τουφέκι και το γιαταγάνι. Και τώρα που έλειπαν οι άντρες, εύκολα, πρόθυμα θα τους αναπλήρωναν.

Γαλουχημένες από το μαστό της φιλελεύθερης γενιάς. Μια Σγουροφαλλιά και μια Κατσούλη πέφτοντας μπρος τον Πύργο του Αληδάκη. Ύψωναν τη Σφακιανή σημαία του ηρωισμού. Να κυματίζει για τα επόμενα 120 χρόνια. Υπερήφανα πάνω στο Νησί. Στους λαγώνες τους, που δεν δέχτηκαν την αφροδισιακή ευτυχία της κυοφορίας. Το σπέρμα του ηρωισμού τους “ασπόρως” ξεπέταξε πολλούς ήρωες.

Η ματωμένη ιστορία του Αληδάκη. Αποθάρρυνε τους άλλους γενίτσαρους και το Βεζύρη της Κρήτης. Τους έκανε να αδιαφορήσουν για το θάνατο του. Να δειλιάσουν στο πείσμα των Σφακιανών αντρών και γυναικών.

“Κι οι Τούρκοι δεν αποκοτούν, κιανένας δεν σιμώνει

Γιατί κι αν ελιγάνανε, μάσε φοβούντ’ακόμη”.

Τα βασανιστήρια. Η σεξουαλική κακοποίηση των χριστιανών γυναικών στην Κρήτη. Που συνέβησαν κατά την Τουρκοκρατία από τους γενίτσαρους και Τούρκους αγάδες. Σε καμιά άλλη περιοχή του Ελληνικού Κορμού ΔΕΝ συνέβησαν.

Τραγικότατες είναι οι άπειρες σκηνές. Που ξετυλίγονταν στα κονάκια και στους πύργους, των Γενίτσαρων και των Αγάδων. Χίλια μύρια είναι τα μαρτύρια. Που υπέφεραν οι δύσμοιρες γυναίκες της Κρήτης. Μέσα στην ορμή του μεθυσιού και της κολασμένης ψυχής των τυράννων.

-Γυναίκες έφυγαν χωρίς μαστούς. Με δύο φρικτές πληγές στη θέση τους. Που η αιμορραγία τους έφερνε το θάνατο. Όταν ο Αγάς στην άρνηση τους να υποκύψουν στις ορμές τους. Διέταζε κι έβαζαν τα στήθη τους στην άκρη της κασέλας. Κατόπιν έβαζε ένα δούλο να χορεύει πάνω στο σκέπασμα της.

-Γυναίκες ολόγυμνες μπρος τον Αγά. Χόρευαν στο χυμένο αρακά. Να γλιστρούν. Να ξαπλώνουν τα ροδαλά κορμιά τους κάτω στον οντά. Να γελά ο Αγάς στην απροσδόκητη στάση τους.

-Δύσμοιρες μάνες Κρητικοπούλες είδαν πάνω στο δίσκο. Το κεφάλι του παιδιού των. Του μονάκριβου. Γιατί αρνήθηκαν να δεχτούν το αγκάλιασμα του τρομερού βάρβαρου. Του ανθρωποειδούς κτήνους.

-Κόρες, παπαδοπούλες, καταδικαζόταν να δεχτούν τη θηριωδία. Των αραπάδων δούλων της Βεγγάζης. Που αφρισμένοι από κτηνωδία και ορμή. Εσπάρασαν την τιμή των κοριτσιών. Μπροστά στα μάτια των γερόντων, των αντρών και των γονέων των.

Ανατριχιαστικές ιστορίες. Που αφήνουν πληγές στη ψυχή. Όσα χρόνια κι αν έχουν περάσει.

Οι κτηνωδίες Γενίτσαρων και Αγάδων ανάγκασε Κρητικοπούλες. Να πάρουν τα βουνά. Να χαϊνέψουν. Να γίνουν αντάρτισες.

Ο Καζανομανώλης. Εμμ.Ροβύθης. Από το Μαρμακέτο Λασηθίου, γεννήθηκε το 1793. Ένα επεισόδιο με Τούρκο, τον έκαμε να αρχίσει το χαΐνικο βίο του. Στα Λασηθιώτικα. Στα Μεραμπελιώτικα βουνά. Παίρνοντας μαζί του το Μουρελλομανώλη το Χατζή Γεώργη Κουνάλη (Κουναλάκη- το πατρικό της μάνας μου), το Γιώργη Φούσκη, το Μανώλη Γιανναδάκη, το Χάρο (Χαρούλη;) τον Κουτσορομιχάλη και τον Αλεξομανώλη από την Κριτσά.

Όλοι αυτοί οι ηρωικοί Χαΐνηδες (κλέφτες-Αντάρτες). Διακρίνονταν για τη λεβέντικη δύναμη τους, την ψυχική τους ρώμη. Κατόρθωσαν σε λίγο διάστημα να φοβίσουν τους γενίτσαρους. Να κάμουν τη ζωή των χριστιανών πιο ανεκτή.

Μια μέρα μαθαίνει, ότι άγριος Τούρκος πρόσβαλε τη νονά του. Τη σεβαστή δέσποινα Μουρελλογιάννενα. Χωρίς δεύτερη κουβέντα, κατεβαίνει από τα όρη. Συναντά τον Τούρκο. Τον σκοτώνει. Το βράδυ στο τραπέζι της νονάς του. Αντί για καρπούζα βγάζει από τον ντορβά. Το κεφάλι του άγριου Τούρκου.

Ο Καζανομανώλης έμαθε, ότι ο τρομερός ,ο απάνθρωπος αγάς ο Πιλαβομελέτης από το Χουμεριάκο. Με σαράντα συντρόφους του πήγε στη Μονή καλογραιών Παπλινού στην Ιεράπετρα. Αφού έφαγαν και γλέντησαν ατίμασαν όλες τις καλόγριες. Στις άσκημες και τις ηλικιωμένες έκοψαν τα στήθη. Για να γελάσουν έκαμαν κι άλλες κτηνωδίες.

Ο Καζανομανώλης παίρνοντας τους συντρόφους του. Με τον περίφημο καραβοκύρη Μακρή Μπογιατζή (Βογιατζάκη). Πέρασαν στους Δυονησάδες. Όπου βρισκόταν και είχε τα κοπάδια του ο Αρχιγενίτσαρος. Με τα έντεκα παλληκάρια του ο Καζάνης. Και με τρία του Μπογιατζή. Αποδεκάτισαν τον Πιλαβομελέτη και την παρέα που γλεντούσαν.

Με το καράβι του Μπογιατζή έβγαλαν από τους Δυονησάδες τα κοπάδια του Πιλαβομελέτη. Τα μοιράστηκαν δίκαια.

Ο θρύλος αναφέρει. Ότι στα διαλεχτά παλληκάρια του ο Καζάνης είχε ένα Σπανομανώλη (δεν είχε γένια). Που ήταν η κόρη του πρωτόπαπα. Η Ροδάνθη από την ηρωική Κριτσά. Η οποία είχε σκοτώσει τον τρομερό γενίτσαρο του Χουμεριάκου, το Χουρσίτ την ώρα που θα την ατίμαζε. Όπως συνήθιζαν οι χαϊνηδες, η Ροδάνθη πήρε τα ρούχα και την αρματωσιά του γενίτσαρου. Βγήκε στα Λασηθιώτικα βουνά να χαϊνέψει. Δίπλα στον Καζανομανώλη και τους χαϊνηδες.

Λέγεται ότι η Κριτσοτοπούλα Ροδάνθη. Σκότωσε στις Λίμνες το γενίτσαρο Καμπουρομπιλάλη. Και δύο άλλους γενίτσαρους.

Αρχές Ιανουαρίου του 1823. Ο Καζάνης με τα παλληκάρια του. Και άλλους οπλαρχηγούς συναγμένους. Σε Άνω Μεραμπέλλο, Λασηθιώτικα βουνά και κοντινές περιοχές. Μάχονταν να ανακόψουν την πορεία του Χασάν πασά.

Είχαν λιγοστέψει οι σφαίρες, το μπαρούτι, τα πυρομαχικά. Εξορμούσαν με τα μαχαίρια. Σκοτώνοντας τον Τούρκο να πάρουν το μπαρούτι του. Τις βραδινές ώρες που πιανόταν χέρια με χέρια, η παράδοση φέρει το θάνατο της Ροδάνθης.Της περίφημης Κριτσοπούλας χαΐνισας.

Τη σκότωσαν με μαχαίρι στο στήθος. Και τότε μόνο αναγνωρίστηκε πως ήταν κόρη. Η μαχαιριά στο στήθος μαρτύρησε το φύλο της.

Ο θάνατος της έφερε γενική θλίψη. Και λάμπρυνε το θρύλο της.

Δεν ήταν μόνο οι Σουλιώτισες. Η Μπουμπουλίνα. Η Μαντώ Μαυρογένους. Οι Μεσολογγίτισες. Η Δέσπω Τζαβέλα. Ήταν και οι Σφακιανές. Οι Δασκαλογιαννα-κόρες Μαρία και Ανθούσα. Η Ροδάνθη. Οι ανώνυμες κρητικοπούλες που δεν αλλαξοπίστεψαν. Από το μαστό τους βύζαξε. Διατηρήθηκε η ανίκητη Κρητική φυλή.

Γιώργος Αλεβίζος

Υ.Γ. Στο επόμενο:

“Τα Ορλωφικά στην Κρήτη Δασκαλογιάννης”

Α-Β-Γ μέρος

Κατηγορία : ΑΠΟΨΕΙΣ


Τελευταία Νέα
Σε τροχαίο ατύχημα στην Ιεράπετρα ενεπλάκη το όχημα του Υπουργού Ναυτιλίας Γ. Πλακιωτάκη
ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ ΣΗΤΕΙΑ
Σε τροχαίο ατύχημα στην Ιεράπετρα ενεπλάκη το όχημα του Υπουργού Ναυτιλίας Γ. Πλακιωτάκη
Ανακοίνωση – Τοποθέτηση Γονέων 5ου Νηπιαγωγείου Σητειας
ΣΗΤΕΙΑ
Ανακοίνωση – Τοποθέτηση Γονέων 5ου Νηπιαγωγείου Σητειας
Απάντηση στο δημοσίευμα του Βουλευτή Λασιθίου κ. Θραψανιώτη από την ΕΑΣ Σητείας
ΣΗΤΕΙΑ
Απάντηση στο δημοσίευμα του Βουλευτή Λασιθίου κ. Θραψανιώτη από την ΕΑΣ Σητείας
Την τελευταία του πνοή άφησε λίγο πριν τη μία τα μεσάνυκτα το δίχρονο αγοράκι που είχε πέσει μέσα σε ένα βαρέλι με νερό
ΚΡΗΤΗ
Την τελευταία του πνοή άφησε λίγο πριν τη μία τα μεσάνυκτα το δίχρονο αγοράκι που είχε πέσει μέσα σε ένα βαρέλι με νερό
Ευχαριστήριο της ΔΟΚΑΣ
ΣΗΤΕΙΑ
Ευχαριστήριο της ΔΟΚΑΣ
Την προσωρινή αναστολή της διαδικασίας ανάρτησης των δασικών χαρτών ζητά με απόφασή του το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης
ΚΡΗΤΗ
Την προσωρινή αναστολή της διαδικασίας ανάρτησης των δασικών χαρτών ζητά με απόφασή του το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης
Σύσκεψη στην αντιπεριφέρεια Λασιθίου για θέματα πολιτικής προστασίας
Χωρίς κατηγορία
Σύσκεψη στην αντιπεριφέρεια Λασιθίου για θέματα πολιτικής προστασίας
Ευχαριστήριο του Γυμνασίου Παλαικάστρου
ΣΗΤΕΙΑ
Ευχαριστήριο του Γυμνασίου Παλαικάστρου
ΚΟΙΤΑΖΟΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΤΗΝ ΠΑΝΔΗΜΙΑ.
ΑΠΟΨΕΙΣ
ΚΟΙΤΑΖΟΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΤΗΝ ΠΑΝΔΗΜΙΑ.
Κυβερνητικές ευθύνες για το μπάχαλο των δασικών χαρτών εις βάρος των πολιτών της Κρήτης
ΛΑΣΙΘΙ
Κυβερνητικές ευθύνες για το μπάχαλο των δασικών χαρτών εις βάρος των πολιτών της Κρήτης