Ένα ξεχασμένο ποίημα για την Γρίπη του 1918 στην Κρήτη

952 Προβολές

του Δρ. Γεώργιου Ι. Τσικαλάκη
ΕΔΙΠ Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου.

Η Ισπανική γρίπη ήταν πανδημία γρίπης η οποία εκδηλώθηκε το 1918 και είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 21.640.000 ανθρώπων ή κατ’ άλλους υπολογισμούς 50 έως 100.000.000 ανθρώπων. Λίγα χρόνια μετά το περιοδικό “Μύσων” του γιατρού Μιχ. Καταπότη που εκδίδονταν στη Σητεία (τυπωνόταν από το 1929 έως το 1938), δημοσιεύει ποίημα του λαϊκού ποιητή Νικόλαου Γεώργιου Αθανατάκη ή Αθάνατου από τον Κρούστα Μεραμβέλλου ο οποίος φαίνεται να έχει βιώσει τις συνέπειες αυτής της φοβερής ασθένειας. Η ισπανική γρίπη πιθανότατα προήλθε από την Άπω Ανατολή, ονομάστηκε όμως έτσι επειδή οι πρώτες αναφορές για την πανδημία προήλθαν από τον Τύπο της Ισπανίας, η οποία δεν συμμετείχε στο Μεγάλο Πόλεμο. Όπως επισημαίνει ο “Ριζοσπάστης” «Ὁ τρόπος μεθ’ οὖ διεβιβάσθη τηλεγραφικῶς ἡ πρώτη εἴδησις περὶ τῆς ἐμφανίσεως ἀγνώστου (!) νοσήματος ἐν Ἰσπανίᾳ κατετάραξεν ὡς ἦτο ἐπόμενον ὁλόκληρον τὸν κόσμον. Νόσος φοβερά!».

Σύμφωνα με καταγραφές, η ισπανική γρίπη έφτασε και στην Ελλάδα το καλοκαίρι του 1918 και το πρώτο κρούσμα εντοπίστηκε στην Πάτρα. Οι φήμες που κυκλοφόρησαν ήθελαν υπεύθυνα για την εξάπλωση της γρίπης στην Πάτρα, κάποια πακέτα συσκευασμένου καπνού που έφτασαν από τη Θεσσαλονίκη. Λέγεται ότι ο διευθυντής του καπνοκοπτηρίου της Πάτρας και ορισμένοι εργάτες που ήταν παρόντες κατά το άνοιγμα των πακέτων, νόσησαν και δύο από αυτούς πέθαναν. Ο τύπος στην Ελλάδα έγραφε για τη γρίπη ειδικά στην Αθήνα: «Οἱ ἀποθανόντες ἐκ γρίπης ἐν Αθήναις στρατιώται καὶ πολῖται κατὰ στατιστικὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνέρχονται τὸν μήνα Ὀκτώβριον εἰς 595, τὸν μήνα Νοέμβριον 650 καὶ τὸν Δεκέμβριον μέχρι προχθές εἰς 259. 
Κατὰ τὸ τελευταῖον εἰκοσιτετράωρον ἀπέθανον ἐκ γρίπης 7 ἄτομα.»….

Για τη γρίπη του 1918 στην Ελλάδα θα μπορούσαμε να πούμε πολλά, ποια είναι όμως η γνώμη που έχει ο απλός κρητικός που βιώνει με τραγικό τρόπο αυτή την ασθένεια; Αυτό, περίπου προσπαθεί να κάνει στο ποίημά του ο Αθάνατος. Το Ποίημα είναι 135 στοίχοι. Οι πρώτοι 54 στοίχοι είναι αφιερωμένοι στην ασθένεια, τα συμπτώματά της και τις κοινωνικές συνέπειες που προκάλεσε. Από το στοίχο 55 έως το στοίχο 74 ο ποιητής ξεχνά το θέμα της γρίπης και αναφέρεται στο τραγικό γεγονός του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Πράγματι το ζήτημα της γρίπης παρουσιάζεται εκείνη την εποχή κι ο ποιητής το συνδέει τη γρίπη ως αποτέλεσμα αμαρτίας και θείας δίκης. Χαρακτηριστικά αναφέρει στο στοίχο 65:
Σημεῖα στέλλει ὁ Θεὸς, μὰ ‘μεῖς δὲ τὰ θωροῦμε
Κι ἀ δὲ μετανοήσωμε ὅλοι μας θὰ χαθοῦμε.

Συνεχίζει δε να θεωρεί ότι η αμαρτία είναι η αιτία του κακού, κάνοντας κριτική σε κληρικούς και μοναχούς/μοναχές για τον άστατο ηθικό τους βίο (στ. 77-81). Δε ξεχνά να μην καυτηριάσει κοινωνικά ζητήματα της εποχής του όπως η έλλειψη δικαίου από όλους ειδικά όμως την άρχουσα τάξη. Ειδικά αναφέρεται στα ζητήματα της καταπάτησης ιδιοκτησίας από ισχυρούς γαιοκτήμονες, την εκμετάλλευση των φτωχών ανθρώπων από δικηγόρους με φαινόμενα αναβολών δίκης αλλά και της εν γένει πολιτικής εκμετάλλευσης τους (στ. 82-94), των δικαστών που εμπλέκονται σε περίεργες αποφάσεις (στ. 95-104), στο φαινόμενο της κλοπής (στ. 105-110), της μέθης που συνδυάζεται με την βλασφημία των θείων (στ. 111-119). Τέλος κάνει αναφορά στα όσα καλά δέχεται ο άνθρωπος από το Θεό για να επαναλάβει ότι θεία δίκη ετοιμάζεται για όλους τους ανθρώπους για όλες αυτές τις αμαρτίες.

Σίγουρα το περιεχόμενο ξεφεύγει και η γλώσσα δεν είναι καλή αν και σαφής που δεν φείδεται την αλήθεια, περιγράφει με εξαιρετικό τρόπο το λαϊκό αίσθημα και την εξήγηση του πάνω στο φοβερό πρόβλημα της ασθένειας που τόσους έπληξε και τόσα προβλήματα δημιούργησε. Πολλές φορές οι άνθρωποι της υπαίθρου θεωρούν τη σχέση με το Θεό ως φοβική, ώστε κάθε πράξη να λαμβάνει δίκαιη μισθαποδοσία.

Από αυτά που μπορεί πάντως να εξάγει κανείς είναι ότι τα κοινωνικά προβλήματα που αναφέρει πολλές φορές και στις μέρες μας είναι αντικείμενα συζήτησης.

ΠΟΙΗΜΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΤΟΥ

ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΓΡΙΠΠΗΣ ΤΟΥ 1918-1919

1 Κάθε ταχὺ μὲ τὴ δροσὰ ‘π’ ἀνοίγει τὸ χορτάρι
ἀφουκραστῆτέ μου νὰ πῶ τσὶ γρίππης τὸ τροπάρι
Τροπάρι νὰ τὰ μάθωμε, τροπάρι νὰ τὸ λέμε
καὶ ὅσους νεκροὺς ἐθάψαμε ὅλοι μας νὰ τοὺς κλαῖμε.
5 Ἀηδόνια μὴ λαλήσουμε, πουλιὰ μῆ κελαϊδοῦνε
καὶ ὅσους νεκροὺς ἐθάψαμε νὰ τοὺς ἐσυχωροῦμε.
Πρώτη φορὰ γροικήθηκε στὴν Ἰσπανία ἡ γρίππη
Πέρασε χῶρες καὶ χωριὰ κ’ ἔφτασε καὶ στὴ Κρήτη
Ἔτσι τὸ ἤθελε ὁ Θεὸς κ’ εὐρέθη μιὰ αἰτία
10 Κι’ ἔκαμε συνεταιρισμὸ γρίππη καὶ πνευμονία.
Φλέγες καὶ νεῦρα μάραινε καὶ τσὴ καρδιᾶς τὸ τόπο
Καϋμοὺς κ’ ἀναστενάγματα, βάσαν ατῶν ἀνρθώπω.
Στο φλέμονα τοὺς ἔπιανε ἡ σκοτεινὴ ὀδύνη
Κι ὅλοι ἀπελπισθήκαμε, κανεὶς δὲ δ’ ἀπομείνη.
15 Ἀσθένεια ‘τονε κ’ αὐτὴ στὴ γῆ τὴν οἰκουμένη
Κ’ ὅποιος τὴν συλλογίσθηκε πόδια καὶ χέρια τρέμει.
Ἀναλογία τοῦ λαοῦ καθημερνῶς ‘πεθαίναν
οἱ ἱερεῖς στι θάφτανε μὰ ψάλτες δὲν ἀπηαίναν
λείψανα ἐμονιάζαμε πολλὰ στὴν ἐκκλησία
20 ὅλα τὰ ἐνταφιάζανε μὲ μιὲν ἀκολουθεία.
Η γρίππη πρὸς τσὶ κοπελλιὲς ἐστράφη καὶ προσβάλλει
Καὶ πόλεμος τῶς ἔκαμε, καταστροφὴ μεγάλη.
Παρθένες ἐμισεύγανε μὲ τσὶ χρυσὲς λαμπάδες
Καὶ τσ’ ἀκριβοστολίζανε σἄν τσὶ χρυσὲς νυφάδες.
25 Τα ροῦχα τὰ μεταξωτὰ τ’ ἀκριβογορασμένα
στο τάφο τῶς τὰ βάνανε τὰ μαυραραχνιασμένα.
Κρίμα τὰ μῆλα νὰ ψηγοῦν τὰ ρόδα νὰ μαδίσουν
30 Κρίμα παιδιὰ ποῦ τοὺς γονεῖς νὰ γοργοξεχωρίσουν.
Σειστῆτ’ ἀόρια καὶ βουνά, δέντρα ξεφουντομένα
σήμερο ξεχωρίζουνται ἀδέρφια ἀγαπημένα.
Κλάψετ’ ἀόρια καὶ βουνὰ κ’ ὄμορφα δεντρουλάκια
σήμερο ξεχωρίζουνται γονεῖς ᾽πὸ τὰ παιδάκια
35 γονεῖς ἐξεχωρίζανε κ’ ἔχάναν τὰ παιδιά τως
κ’ ἐκλέγανε κ’ ἐδέρνουνταν κ’ ἐσέρνα τὰ μαλλιά τως
Ἀντρόϊνα χωρίζανε ὁ γεῖς ἀπὸ τὸν ἄλλο
ἀνέλπιστα καὶ ξαφνικὰ, θὲ μου πόνος μεγάλος,
Γυναῖκες ἐποθένανε κ’ οἱ ἄντρες τὶ νὰ κάνουν
40 ποῦ τοὺς ἀφήκανε μικρὰ παιδάκια καὶ βυζάνουν
μέσα στὸ μεταξύπνημα ποῦ θέλουν νὰ βυζάνουν
ἀράσαν, πασπατεύουνε βυζὶ θέλουν νὰ πιάνουν.
Μ’ ἃς ‘φήσωμε τὰ πειὰ μικρὰ νὰ πάμε στὰ μεγάλα
σ’ αὐτὰ ποῦ δὲ βυζάνουνε καὶ πειὰ δὲ τρῶνε γάλα
45 Μὲς τὸ σοκάκι περπατοῦν σκισμένα, γαργιωμένα
γιατὶ τ’ ἀφῆκεν ὀρφανὰ ἡ μάνα ποὺ τὰ γέννα
Ἤτονε νὰ ‘ναι ἀγέννητα καὶ ὄχι νὰ γεννηθοῦνε
Νὰ τὰ θοροῦν οἱ συγγενεῖς νὰ κλαῖνε καὶ νὰ σκοῦνε.
Ὅπου σκεπάζει ὁ οὐρανὸς καὶ ὅπου βροντᾷ καὶ βρέχει
50 ἡ γρίππη μᾶς ἐκυνηγᾷ νὰ μᾶς ἐκαταστρέψῃ
ἡ πνευμονία βγήκενε καὶ ἡ γρίππη στο κυνῆγι
Κι ὄσο κ’ ἂν βλέπετ’ ἄνθρωπος δὲν ἠμπορεῖ νὰ φύγῃ
Γιατ’ εἶναι ἀέρι βρωμερό, πολὺ φαρμακεμένο
Κι ὅσο κι’ ἂν βλέπεται ὁ ἄνθρωπος βρίσκει τον τὸν καϋμένο.
55 Μ’ ἂν ὅλοι κινδυνεύομεν ἀπὸ πολλὲς αἰτίες,
Πόλεμοι καὶ ἀσθένειες κινοῦντ’ ἀπ’ ἀμαρτίες.
Οἱ εὐρωπαῖοι βασιλεῖς στὸ πόλεμο πιασθῆκαν
Μανάδες πούχαν τὰ παιδιὰ στὰ μαῦρα βουτηχθῆκαν.
Κι ὅσοι ἀπομεῖναν ζωντανοὶ, πολλοὶ ‘ναι πληγωμένοι
60 Χέρια καὶ πόδια λείπουνται καὶ κλαῖνε οἱ καϋμένοι
Ἂς ἔχουνε ὑπομονὴ οἱ πολυπαθωμένοι
Γιὰ τὴν πατρίδα ἐπάθασι καῖ εἶναι δοξασμένοι.
Ἀφίνομε τσ’ ἀγωνιστὲς νὰ ποῦμε γιὰ τὴ γρίππη
Γέρους καὶ νέους κυνηγᾷ καὶ θὰ μᾶς ἀφανήσῃ.
65 Σημεῖα στέλλει ὁ Θεὸς, μὰ ‘μεῖς δὲ τὰ θωροῦμε
Κι ἀ δὲ μετανοήσωμε ὅλοι μας θὰ χαθοῦμε.
Ὡσὰμ τοῦ Νόε τὸ καιρὸ ποῦ ὅλοι ἐχαθῆκαν
Καὶ μέσα εὶς τὴν Κιβωτὸ ὀλίγοι φυλαχτῆκαν.
Ποῦ τρώγανε καὶ πίνανε καὶ χαίρουνταν ἐκεῖνοι
70 Καὶ ξαφνικὰ πνιγήκανε ὁμάδι μὲ τὰ κτήνη.
Ἔτσι τὸ ‘πάθαμε κι ἐμεῖς κι ὅλοι μας θὰ χαθοῦμε
Καὶ τόπο δὰ μὴν ἔχομε ποθὲς νὰ φυλαχτοῦμε.
Αἰτία εὑρῆκαν κι οἱ γιατροὶ καὶ πέρνουν τσὶ παράδες
Καὶ δὲν μᾶς ἐγιατρεύουνε καὶ θάφτουν οἱ παπάδες.
75 Αὐτὰ μᾶς ξακλουθήξανε γιατ’ ἔχομε ἀμαρτίες
φόνους κλεψὲς καὶ βλαστημιὲς, κάνομε καὶ πορνίες.
Μέρος πατέρες βρίσκουνται καὶ μερικοὶ παπάδες
με καλογρὲς τὰ σάζουνε ἀκόμη μὲ χηράδες.
Στσοὶ κληρικοὺς τέτοιες δουλειὲς δὲ πρέπει νὰ γροικοῦνται
80 νὰ πηαίνουν μὲ τὸ Σατανᾶ καὶ καὶ τὸ Χριστὸ ν’ ἀρνοῦνται.
Αὐτὰ δὲν ἐπιτρέπουνται εἰς τὴν ἱερωσύνη
γιατὶ ‘ναι λαῦρα καὶ κεντᾶ κι ἄφτει σὰ τὸ καμίνι.
Μέρος κι ἀπὸ τσὶ γεωργοὺς σταλίκια ξεκουνοῦνε
Κι ὅλο στο πρᾶμμα τῶ φτωχῶ συχνάζουνε κι ἁρποῦνε.
85 Κι ἂν πᾶνε καὶ στσὶ δικαστὲς καὶ παρουσιασθοῦνε
οἱ δικηγόρ’ εἶναι ἔτοιμοι κι ἀμέσως τοὺς ἀρποῦνε.
Κι ἀρχίζουνε τσ’ ἀναβολὲς, πολλῶν εἰδῶν μεντέδες
Φωνάζει καὶ τοῦ καφετζῆ φέρε μας δυὸ καφέδες.
Καὶ δίδει τως καὶ τὸ καπνὸ νὰ κάμουνε τσιγάρο,
90 ἀμὰ φοβάται ὁ φτωχὸς καὶ λέει δὲ φουμάρω
ὁ δικηγόρος σκέπτεται πῶς θὰ τὸν ἐμαντρίσῃ
Κι ἂν ἔχει ἀμπέλια μὲ Ἐλῃὲς, νὰ τὸν ἐξεπουλήση
Μα τούτους θὰ τσ’ ἀφήσομε κι ὅ,τι μπορεῖ ἂς γενοῦνε
Μηδ’ ἔχομε νὰ χάσωμε, μήδε νὰ ὠφεληθοῦμε.
95 Μέρος κι ἀποῦ τσι δικαστές, κι αὐτοὶ καταδικάζουν,
τὸν ὅρκο ἀποῦ πήρανε δὲν τὸν ἐλογαριάζουν.
Δίκιο ποτέ δὲν δίδουνε εἰς τῶ φτωχῶ τὸ χέρι
Καὶ τὸ ρουσφέτι πλήθυνε ἐτοῦτο τὸ σεφέρι
Μέρος ἐμπόροι ἐβρίσκουνται καὶ κακοκαμπανίζουν
100 κι ἂν ἐμιλήσουν οἱ φτωχοὶ εὐθὺς τῶς ἐμανίζουν.
Λένε, θὰ βρῶ τὸ ἔγγραφο εὐθὺς νὰ ἐκτελέσω,
Το πράμα σου ὅλο το βαστῶ καὶ θὰ σου τ’ ἀφαιρέσω.
Κι ὅντε μᾶς προσκαλέσουνε νὰ μᾶς ἐλογαριάζουν
Τόκους πολλοὺς κι ὐπέρογκους στὴ ράχη μᾶς ἐβάνουν.
105 Κλέφτες ὑπάρχουνε πολλοὶ καὶ νυχτοπροπατοῦνε
κι ὅ,τι παντίξει παίρνουν το κι ὅλους μᾶς ἀδικοῦνε
Νύχτα σκοτίδι πορπατοῦν μαζὶ μὲ τσὶ δαιμόνους
Κι ὅ,τι κι ἂν βροῦνε πέρνουν το καὶ μᾶς ἐζημιώνουν,
ὁ ὄφις ὁ τρικέφαλος γιατὶ δὲ τοὺς δακάνει
110 κι ἡ γρίππη ἡ αδυνατὴ, γιατὶ δὲν τοὺς ἐπιάνει;
Μέρος μπεκρῆδες βρίσκουνται ὀλημερνῆς μεθοῦνε
Καὶ Παναγία καὶ Χριστὸ πάντοτε βλαστημοῦνε.
Τὴ Παναγία, τὸ Θεὸ καὶ τὸν ἐσταυρωμένο
ὅλοι μας τὸν ἐβρίζομε τὸ πολυαγαπημένο.
115 Γιὰ μᾶς ἐτέθη στὸ Σταυρὸ, νὰ μᾶς ἐλευθερώσῃ
Κι ἔχει καὶ τὴν παράδεισο γιὰ νὰ μᾶς τὴν ἐδώσῃ.
Γιὰ μᾶς φροντίζει στσὶ τροφὲς κι ὅλους μᾶς ἐταϊζει
Καὶ βρέχει τακτικὰ νερὸ κι ὅλους μᾶς ἐποτίζει.
Ἁχάριστοι φανήκαμε καὶ δὲν τὸν ἐτιμοῦμε
120 Τὸ ἅγιο του ὄνομα ὅλοι μας βλαστημοῦμε.
Χρόνια πολλὰ δουλεύγαμε μὰ δὰ θὰ πλερουθοῦμε
Κι ὅσα κι ὰν ἐπαθαίνομε, νὰ μὴ τὰ βαρεθοῦμε.
Δὲν βαστᾷ μπλειὸ ἡ χάρη του καὶ δὲ μᾶς ὑποφέρει
Κι ἔστειλε τὸν Ἀρχάγγελο μὲ κοφτερὸ μαχαῖρι
125 Ἦλθεν ὁ Ἀρχιστράτηγος μὲ κοφτερὸ δρεπάνι
μᾶς ἐμαζεύγει ἀγκαλιὲς δεμάτια μᾶς ἐκάνει
ὁ χάρος εἶναι θεριστὴς καὶ ‘μεῖς εἴμαστε στάχυα
καὶ μᾶς ἐκόβγει αγκαλιὲς καὶ δένει μας δεμάτια.
Θέλω νὰ πῶ κὶ ἄλλα πολλὰ ἀμὰ στεχοχωροῦμαι
130 Μόνο ὅσους ἐχάσαμε νὰ τοὺς ἐσυγχωροὐμε
Κι ἂν θέλετε νὰ μάθετε τίνος τὸ τραγουδάκι
Ἀπὸ τὸ Κρούστα τὤβγαλε ἕνας Ἀθανατάκις.
Νικόλαος Ἀθάνατος γράφεται τ᾽ὄνομά του
135 Κι ἀπὸ τὴ γρίππη γλύτωσε αὐτὸς καὶ τὰ παιδιὰ του.

Κατηγορία : ΑΠΟΨΕΙΣ


Τελευταία Νέα
Συνεδρίαση Περιφερειακού Συμβουλίου, μέσω τηλεδιάσκεψης Τετάρτη 3 Ιουνίου
ΚΡΗΤΗ
Συνεδρίαση Περιφερειακού Συμβουλίου, μέσω τηλεδιάσκεψης Τετάρτη 3 Ιουνίου
Ξεκίνησε το Πρόγραμμα του ΛΑΕ / ΟΠΕΚΑ 2020 για παροχή χρηματικών βοηθημάτων σε ασφαλισμένες στον Ε.Φ.Κ.Α. Αγροτών τρίτεκνες και πολύτεκνες μητέρες
ΣΗΤΕΙΑ
Ξεκίνησε το Πρόγραμμα του ΛΑΕ / ΟΠΕΚΑ 2020 για παροχή χρηματικών βοηθημάτων σε ασφαλισμένες στον Ε.Φ.Κ.Α. Αγροτών τρίτεκνες και πολύτεκνες μητέρες
Επαναλειτουργία των Βρεφικών και Παιδικών Σταθμών του Δήμου Σητείας
ΣΗΤΕΙΑ
Επαναλειτουργία των Βρεφικών και Παιδικών Σταθμών του Δήμου Σητείας
Ολοκληρώθηκαν τα τεχνικά έργα στον κόμβο Αλικαρνασσού
ΚΡΗΤΗ
Ολοκληρώθηκαν τα τεχνικά έργα στον κόμβο Αλικαρνασσού
Ευχαριστήριο για προσφορά στο νοσοκομείο Ιεράπετρας
ΛΑΣΙΘΙ
Ευχαριστήριο για προσφορά στο νοσοκομείο Ιεράπετρας
Ισόβια για την ανθρωποκτονία της συζύγο του ο 37 χρονος από τη Σητεία
ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ ΣΗΤΕΙΑ
Ισόβια για την ανθρωποκτονία της συζύγο του ο 37 χρονος από τη Σητεία
Ανακοινωθέν Εκκλησίας Κρήτης περί Θείας Κοινωνίας.
ΚΡΗΤΗ
Ανακοινωθέν Εκκλησίας Κρήτης περί Θείας Κοινωνίας.
Σύλλογος Εκπαιδευτικών Α’Β/θμιας Σητείας: «Δελτίο Τύπου εν όψει των επίκαιρων εκπαιδευτικών θεμάτων»
ΣΗΤΕΙΑ
Σύλλογος Εκπαιδευτικών Α’Β/θμιας Σητείας: «Δελτίο Τύπου εν όψει των επίκαιρων εκπαιδευτικών θεμάτων»
ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΔΙΑΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ
ΚΡΗΤΗ
ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΔΙΑΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ
Επίσκεψη γκρουπ, μελών του συλλόγου καταστηματαρχών εστίασης επαρχίας Σητείας στην εταιρείας Bio-Sitia
ΣΗΤΕΙΑ
Επίσκεψη γκρουπ, μελών του συλλόγου καταστηματαρχών εστίασης επαρχίας Σητείας στην εταιρείας Bio-Sitia