Το Σταμναγκάθι .Το άγριο χόρτο της Κρήτης

2994 Προβολές

Το σταμναγκάθι cichorium spinosum ήταν γνωστό απο τους Αρχαίους με το όνομα σερίς. Στη Κρήτη το λένε Μαύρες απο το χρώμα του ή αγριο ραδίκι ή γιαλοράδικο. Την ονομασία του την απέκτεισε απο το αγκάθι που το περιβάλλει και απο την χρήση. Παλιά οι άνθρωποι πήγαιναν να εφοδιαστούν με νερό απο φυσικές πηγές ή σε πηγάδια. Η μεταφορά γινόνταν με πήλινες στάμνες. Επειδή πήγαιναν αρκετά ζωύφια να δροσιστούν απο το στόμιο της στάμνας, οι άνθρωποι έκοβαν το αγκάθι και το εφάρμοζαν σαν καπάκι στο στόμιο της, απωθώντας με αυτό τον τρόπο τα έντομα. Ετσι έγινε στο κόσμο γνωστό ώς σταμναγκάθι.
Πρόκειται ουσιαστικά για μία άγρια ποικιλία ραδικιού που έχει μία ευχάριστη πικράδα μαζί με μία ελαφρά γλυκύτητα, σήμα κατατεθέν για την κρητική κουζίνα. Θεώρουνταν παντοτε μία αξιοζήλευτη τροφή που λίγοι είχαν την δυνατότητα να την αποκτήσουν. Αυτό οφείλεται κυρίως στην δυσκολία συγκομιδής δεδομένου οτι αναπτύσσεται σε δύσβατα μέρη. Είναι γνωστό σε όλους μας, οτι η τιμή του είναι αυξημένη, μερικές φορές μέχρι και 15 ευρώ το κιλό
Η παραδοσιακή κρητική διατροφή είναι πλούσια σε φρούτα και όσπρια και αναγνωρίζεται ως το καλύτερο παράδειγμα της μεσογειακής διατροφής για τη πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων. Το σταμναγκάθι παρουσιάζεται τον οκτώμβρη με τα πρωτοβρόχια και μαραίνεται τον Ίούνιο. Ανθίζει τον Μάιο μέχρι τον Ιούνιο. Το πρώτο χρόνο σχηματίζει ρόδακα με τα φύλλα του ενώ ο βλαστός του που αναπτύσσεται προς τα πάνω γίνεται αγκάθι. Ετσι,σιγά σιγά μετατρέπεται σε ένα μικροσκοπικό θάμνο οπου ανάμεσα στα αγκάθια κάνει κάθε χρόνο τα φύλλα του.
Μορφολογία του φυτού. Είναι πολυετές αγκαθωτό φυτό. Οι βλαστοί του είναι κοντοί, διακλαδισμένοι απο την βάση ύψους 4-18 εκατοστά. Το φυτό είναι ελαφρά τριχωτό, λείο με ρίζα που μοιάζει με αυτή του καρότου. Τα άνθη του στις μασχάλες του διακλαδιζόμενου βλαστού ή των φύλλων , ανοίγουν το πρωί και αποτελούνται απο γλωσσοειδή ανθίδια, δεν ξεπερνούν τα 30 χιλιοστά και το χρώμα τους είναι κυρίως έντονο και γαλανό. Τα φύλλα του σταμναγκαθιού περιέχουν μία πικρή ουσία, λευκώματα, άλατα οπως είναι το θείο, φώσφορο, μαγνήσιο κτλ.

Καλλιέργεια. Η σπορά ξεκινά το φθινόπωρο και συγκομίζεται κάθε σαράντα ημέρες. Η μονη περίοδος που το σταμναγκάθι έχει φύλλα είναι την άνοιξη. Τότε πρέπει να κοπεί όλο το κλαρί δηλαδή ο θαμνίσκος για να καθαριστεί. Το παράδοξο είναι οτι το γνήσιο σταμναγκάθι δεν δίνει πάνω απο 2 με 3 χρόνια εξαιτίας του γεγονότος οτι η επικονίαση τροποποιει το φύλλωμα. Το σταμναγκάθι παρουσιάζει μεγάλη προσαρμοστικότητα σε συνθήκες έλλειψης εδαφικής υγρασίας καθώς και μεγάλης απορρόφησης νατρίου απο το περιβάλλον των ριζών.
Ζήτηση και απόδοση. Η εμπορική ζήτηση βρίσκεται σε πολύ υψηλά επίπεδα σε σχέση με άλλα είδη χόρτων ενώ η φήμη του άρχισε τα τελευταία χρόνια να περνά τα σύνορα της χώρας αποκτώντας εξαγωγική προοπτική. Κάνει θράυση στη εγχώρια αγορά ενώ αξιοσημείωτη είναι η ζήτηση του σε χώρες του εξωτερικού οπως είναι η Γαλλία. Σε ετήσια βάση, αποδίδει καθαρά κέρδη που φθάνουν να ξεπερνούν τις 3000 ευρώ ανά στρέμμα βιολογικής καλλιέργειας. Η στρεμματική απόδοση υπολογίζεται σε δύο και πλέον τόνους ανά ετος με την τιμή παραγωγού να κινείται στα επίπεδα των 3,5 ευρώ το κιλό. Η μέση στρεμματική απόδοση ανέρχεται σε 2000 κιλά άνα στρέμμα. Για να είναι βιώσιμη η καλλιέργεια, η τιμή πώλησης θα πρέπει να είναι πάνω απο 0,10 ευρώ ανα κιλό έτσι ώστε να μπορούν να καλυφθούν οι μεταβλητές δαπάνες παραγωγής του προιόντος.Εδαφοκλιματικές απαιτήσεις. Απαντάται κυρίως στα βουνά και οροπέδια πάνω απο 1000 μέτρα ύψος. Το συναντάμε σε δάση, θαμνώδεις, πετρώδεις εκτάσεις και μεγάλα οροπέδια. Ένας βιότοπος για το σταμναγκάθι είναι η παραθαλάσσια ή παραλιακή ζώνη δηλαδή η στενή λωρίδα γής κατα μήκος των ακτών η οποία επηρέαζεται απο την θαλασσινή αύρα και το αέρα.
Ανάλυση σύστασης σταμναγκαθιού. Στο υπέργειο μέρος βρέθηκαν λακτόνες(λακτουσίνη, λευκοδίνη, τανακετινη), κουμαρίνες(αμπελιφορίνη, αεσκουλιτίνη, κιχωρίνη, σκοπολετίνη). Επίσης βρέθηκε αξιολόγη περιεκτικότητα σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα, πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, ωμέγα-3, ωμέγα-6 λιπαρά οξέα. Επίσης περιέχει μεγάλη περιεκτικότητα σε λουτείνη και βιταμίνη Κ1 και C. Η περιεκτικότητα σε τοκοφερόλη ήταν 0,83μg/100gr νωπού. Γενικά είναι ένα απο τα καλύτερα εδώδιμα φυτά. Είναι τονωτικό, διουρητικό, ορεκτικό, καθαρτικό, στομαχικό, αντιπυρετικό, ακόμα και αφροδισιακό σύμφωνα με τους Ρωμαίους. Αν προσθέσουμε σκόνη απο αποξηραμένες ρίζες του φυτού σε καφέ ή γάλα, το ρόφημα γίνεται πιό ευπεπτό. Είναι πλούσιο σε αντιοξειδωτικά, ωμέγα -3 λιπαρά και πολλά άλλα θρεπτικά στοιχεία όπου προάγουν τη καλή υγεία του ανθρώπου.

Γραμματέα Αναστασία
Γεωπόνος ΓΠΑ
anastagra@yahoo.gr

Κατηγορία : ΓΕΩΠΟΝΙΚΑ ΑΡΘΡΑ


Τελευταία Νέα
Συνάντηση της επιτροπής για την διαπλάτυνση και κοιτοποίηση των ποταμών Παντέλη και Σκλαβεδιάκου με τους υποψηφίους Δημάρχους
ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ ΣΗΤΕΙΑ
Συνάντηση της επιτροπής για την διαπλάτυνση και κοιτοποίηση των ποταμών Παντέλη και Σκλαβεδιάκου με τους υποψηφίους Δημάρχους
Ευχαριστήρια Επιστολή για τα εκλογικά αποτελέσματα στις εκλογές του Συλλόγου Εκπαιδευτικών ΠΕ Σητείας
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ -ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΣΗΤΕΙΑ
Ευχαριστήρια Επιστολή για τα εκλογικά αποτελέσματα στις εκλογές του Συλλόγου Εκπαιδευτικών ΠΕ Σητείας
Ενημέρωση της ΔΕΥΑ Σητείας για τα έργα σε ύδρευση-αποχέτευση
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ -ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΣΗΤΕΙΑ
Ενημέρωση της ΔΕΥΑ Σητείας για τα έργα σε ύδρευση-αποχέτευση
Συνελήφθη 36χρονος αλλοδαπός, σε βάρος του οποίου εκκρεμούσε Ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης
ΛΑΣΙΘΙ
Συνελήφθη 36χρονος αλλοδαπός, σε βάρος του οποίου εκκρεμούσε Ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης
Το μουσικό πρόγραμμα του Μεσογειακού/Ραδιοφωνικού Φεστιβάλ Σητείας 2019
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ -ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΣΗΤΕΙΑ ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ
Το μουσικό πρόγραμμα του Μεσογειακού/Ραδιοφωνικού Φεστιβάλ Σητείας 2019
Ξεκίνησε επίσημα η λειτουργία του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου στη Κρήτη
ΚΡΗΤΗ ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ
Ξεκίνησε επίσημα η λειτουργία του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου στη Κρήτη
Για τη στάση της περιφ. αρχής Αρναουτάκη σε θέματα περιβάλλοντος της ΠΕ Λασιθίου
ΛΑΣΙΘΙ
Για τη στάση της περιφ. αρχής Αρναουτάκη σε θέματα περιβάλλοντος της ΠΕ Λασιθίου
Δήμος Σητείας -Ανακοίνωση ρύθμισης οφειλών Ν 4611 2019
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ -ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΣΗΤΕΙΑ ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ
Δήμος Σητείας -Ανακοίνωση ρύθμισης οφειλών Ν 4611 2019
Προεκλογική ομιλία  Ζερβάκη
Εκλογές 2019
Προεκλογική ομιλία Ζερβάκη
Κεντρική ομιλία  Κουρουπάκη
Εκλογές 2019
Κεντρική ομιλία Κουρουπάκη