Το Σταμναγκάθι .Το άγριο χόρτο της Κρήτης

2991 Προβολές

Το σταμναγκάθι cichorium spinosum ήταν γνωστό απο τους Αρχαίους με το όνομα σερίς. Στη Κρήτη το λένε Μαύρες απο το χρώμα του ή αγριο ραδίκι ή γιαλοράδικο. Την ονομασία του την απέκτεισε απο το αγκάθι που το περιβάλλει και απο την χρήση. Παλιά οι άνθρωποι πήγαιναν να εφοδιαστούν με νερό απο φυσικές πηγές ή σε πηγάδια. Η μεταφορά γινόνταν με πήλινες στάμνες. Επειδή πήγαιναν αρκετά ζωύφια να δροσιστούν απο το στόμιο της στάμνας, οι άνθρωποι έκοβαν το αγκάθι και το εφάρμοζαν σαν καπάκι στο στόμιο της, απωθώντας με αυτό τον τρόπο τα έντομα. Ετσι έγινε στο κόσμο γνωστό ώς σταμναγκάθι.
Πρόκειται ουσιαστικά για μία άγρια ποικιλία ραδικιού που έχει μία ευχάριστη πικράδα μαζί με μία ελαφρά γλυκύτητα, σήμα κατατεθέν για την κρητική κουζίνα. Θεώρουνταν παντοτε μία αξιοζήλευτη τροφή που λίγοι είχαν την δυνατότητα να την αποκτήσουν. Αυτό οφείλεται κυρίως στην δυσκολία συγκομιδής δεδομένου οτι αναπτύσσεται σε δύσβατα μέρη. Είναι γνωστό σε όλους μας, οτι η τιμή του είναι αυξημένη, μερικές φορές μέχρι και 15 ευρώ το κιλό
Η παραδοσιακή κρητική διατροφή είναι πλούσια σε φρούτα και όσπρια και αναγνωρίζεται ως το καλύτερο παράδειγμα της μεσογειακής διατροφής για τη πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων. Το σταμναγκάθι παρουσιάζεται τον οκτώμβρη με τα πρωτοβρόχια και μαραίνεται τον Ίούνιο. Ανθίζει τον Μάιο μέχρι τον Ιούνιο. Το πρώτο χρόνο σχηματίζει ρόδακα με τα φύλλα του ενώ ο βλαστός του που αναπτύσσεται προς τα πάνω γίνεται αγκάθι. Ετσι,σιγά σιγά μετατρέπεται σε ένα μικροσκοπικό θάμνο οπου ανάμεσα στα αγκάθια κάνει κάθε χρόνο τα φύλλα του.
Μορφολογία του φυτού. Είναι πολυετές αγκαθωτό φυτό. Οι βλαστοί του είναι κοντοί, διακλαδισμένοι απο την βάση ύψους 4-18 εκατοστά. Το φυτό είναι ελαφρά τριχωτό, λείο με ρίζα που μοιάζει με αυτή του καρότου. Τα άνθη του στις μασχάλες του διακλαδιζόμενου βλαστού ή των φύλλων , ανοίγουν το πρωί και αποτελούνται απο γλωσσοειδή ανθίδια, δεν ξεπερνούν τα 30 χιλιοστά και το χρώμα τους είναι κυρίως έντονο και γαλανό. Τα φύλλα του σταμναγκαθιού περιέχουν μία πικρή ουσία, λευκώματα, άλατα οπως είναι το θείο, φώσφορο, μαγνήσιο κτλ.

Καλλιέργεια. Η σπορά ξεκινά το φθινόπωρο και συγκομίζεται κάθε σαράντα ημέρες. Η μονη περίοδος που το σταμναγκάθι έχει φύλλα είναι την άνοιξη. Τότε πρέπει να κοπεί όλο το κλαρί δηλαδή ο θαμνίσκος για να καθαριστεί. Το παράδοξο είναι οτι το γνήσιο σταμναγκάθι δεν δίνει πάνω απο 2 με 3 χρόνια εξαιτίας του γεγονότος οτι η επικονίαση τροποποιει το φύλλωμα. Το σταμναγκάθι παρουσιάζει μεγάλη προσαρμοστικότητα σε συνθήκες έλλειψης εδαφικής υγρασίας καθώς και μεγάλης απορρόφησης νατρίου απο το περιβάλλον των ριζών.
Ζήτηση και απόδοση. Η εμπορική ζήτηση βρίσκεται σε πολύ υψηλά επίπεδα σε σχέση με άλλα είδη χόρτων ενώ η φήμη του άρχισε τα τελευταία χρόνια να περνά τα σύνορα της χώρας αποκτώντας εξαγωγική προοπτική. Κάνει θράυση στη εγχώρια αγορά ενώ αξιοσημείωτη είναι η ζήτηση του σε χώρες του εξωτερικού οπως είναι η Γαλλία. Σε ετήσια βάση, αποδίδει καθαρά κέρδη που φθάνουν να ξεπερνούν τις 3000 ευρώ ανά στρέμμα βιολογικής καλλιέργειας. Η στρεμματική απόδοση υπολογίζεται σε δύο και πλέον τόνους ανά ετος με την τιμή παραγωγού να κινείται στα επίπεδα των 3,5 ευρώ το κιλό. Η μέση στρεμματική απόδοση ανέρχεται σε 2000 κιλά άνα στρέμμα. Για να είναι βιώσιμη η καλλιέργεια, η τιμή πώλησης θα πρέπει να είναι πάνω απο 0,10 ευρώ ανα κιλό έτσι ώστε να μπορούν να καλυφθούν οι μεταβλητές δαπάνες παραγωγής του προιόντος.Εδαφοκλιματικές απαιτήσεις. Απαντάται κυρίως στα βουνά και οροπέδια πάνω απο 1000 μέτρα ύψος. Το συναντάμε σε δάση, θαμνώδεις, πετρώδεις εκτάσεις και μεγάλα οροπέδια. Ένας βιότοπος για το σταμναγκάθι είναι η παραθαλάσσια ή παραλιακή ζώνη δηλαδή η στενή λωρίδα γής κατα μήκος των ακτών η οποία επηρέαζεται απο την θαλασσινή αύρα και το αέρα.
Ανάλυση σύστασης σταμναγκαθιού. Στο υπέργειο μέρος βρέθηκαν λακτόνες(λακτουσίνη, λευκοδίνη, τανακετινη), κουμαρίνες(αμπελιφορίνη, αεσκουλιτίνη, κιχωρίνη, σκοπολετίνη). Επίσης βρέθηκε αξιολόγη περιεκτικότητα σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα, πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, ωμέγα-3, ωμέγα-6 λιπαρά οξέα. Επίσης περιέχει μεγάλη περιεκτικότητα σε λουτείνη και βιταμίνη Κ1 και C. Η περιεκτικότητα σε τοκοφερόλη ήταν 0,83μg/100gr νωπού. Γενικά είναι ένα απο τα καλύτερα εδώδιμα φυτά. Είναι τονωτικό, διουρητικό, ορεκτικό, καθαρτικό, στομαχικό, αντιπυρετικό, ακόμα και αφροδισιακό σύμφωνα με τους Ρωμαίους. Αν προσθέσουμε σκόνη απο αποξηραμένες ρίζες του φυτού σε καφέ ή γάλα, το ρόφημα γίνεται πιό ευπεπτό. Είναι πλούσιο σε αντιοξειδωτικά, ωμέγα -3 λιπαρά και πολλά άλλα θρεπτικά στοιχεία όπου προάγουν τη καλή υγεία του ανθρώπου.

Γραμματέα Αναστασία
Γεωπόνος ΓΠΑ
anastagra@yahoo.gr

Κατηγορία : ΓΕΩΠΟΝΙΚΑ ΑΡΘΡΑ


Τελευταία Νέα
Δημήτρης Στρατούλης και Μιχάλης Κριτσωτάκης στο style100 και το Γιώργο Τσικαλάκη
ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ ΣΗΤΕΙΑ
Δημήτρης Στρατούλης και Μιχάλης Κριτσωτάκης στο style100 και το Γιώργο Τσικαλάκη
Μια αληθινή ιστορία στο Λιμάνι Σητείας.
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μια αληθινή ιστορία στο Λιμάνι Σητείας.
1η πρόσκληση υποβολής προτάσεων για ιδιωτικά έργα στο πλαίσιο του τοπικού προγράμματος CLLD/LEADER Λασιθίου.
ΛΑΣΙΘΙ
1η πρόσκληση υποβολής προτάσεων για ιδιωτικά έργα στο πλαίσιο του τοπικού προγράμματος CLLD/LEADER Λασιθίου.
Περιοδεία Μανώλη Συντυχάκη στο Δήμο Σητείας
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ -ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΣΗΤΕΙΑ
Περιοδεία Μανώλη Συντυχάκη στο Δήμο Σητείας
Καθορισμός των δημοτικών χώρων που διατίθενται στα πολιτικά κόμματα και στους υποψηφίους για την προβολή τους, κατά τις εκλογές
ΣΗΤΕΙΑ
Καθορισμός των δημοτικών χώρων που διατίθενται στα πολιτικά κόμματα και στους υποψηφίους για την προβολή τους, κατά τις εκλογές
Διενέργεια επαναληπτικού διαγωνισμού για τη δημιουργία κέντρου ενημέρωσης του Γεωπάρκου
ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ ΣΗΤΕΙΑ
Διενέργεια επαναληπτικού διαγωνισμού για τη δημιουργία κέντρου ενημέρωσης του Γεωπάρκου
Ανακοίνωση για του Μελισσοκόμους του Δήμου Σητείας
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ -ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΣΗΤΕΙΑ
Ανακοίνωση για του Μελισσοκόμους του Δήμου Σητείας
ΣΥΡΙΖΑ ΛΑΣΙΘΙΟΥ:Το Μεσογειακό Πανεπιστήμιο θα είναι και στο Λασίθι
ΛΑΣΙΘΙ
ΣΥΡΙΖΑ ΛΑΣΙΘΙΟΥ:Το Μεσογειακό Πανεπιστήμιο θα είναι και στο Λασίθι
Συμμετοχή του Γεωπάρκου της Σητείας σε τρείς διαφορετικές εκδηλώσεις στην Κύπρο
ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ ΣΗΤΕΙΑ
Συμμετοχή του Γεωπάρκου της Σητείας σε τρείς διαφορετικές εκδηλώσεις στην Κύπρο
Εκδήλωση στον Άγιο Νικόλαο για την ίδρυση του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου
ΛΑΣΙΘΙ
Εκδήλωση στον Άγιο Νικόλαο για την ίδρυση του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου