Το Σκορδύλλο και οι παρακείµενοι οικισµοί Ρίζα και Άγιος Μάµας

778 Προβολές
Το καλοκαίρι του 2005 ένα τυχαίο περιστατικό γίνεται αφορµή να ξεκινήσει ένα παράξενο παιχνίδι µε την ιστορία. Μια φωτογραφία του 1946-1947 (κανείς δε θυµάταιπότε τραβήχτηκε) έκανε τόσο τον πατέρα µου Γιάννη όσο και τη θεία µου Ελπινίκη να αναπολήσουν µέρες του παρελθόντος και µε συγκίνηση να θυµηθούν φιγούρες του χθεςπου σήµερα δεν είναι µαζί µας.
Το γεγονός αυτό µαζί µε τη φράση του Καζαντζάκη απότο βιβλίο «Αναφορά στο Greco» που λέει πως οι νεκροί είναι µαζί µας και ζουν όσο καιρό τους θυµόµαστε και πεθαίνουν όταν τους ξεχνάµε από τη µια, αλλά και η περιέργεια να βρω περισσότερα στοιχεία από την άλλη δηµιούργησαν την ανάγκη για µια ιστορική έρευνα. Οι φωτογραφίες βρέθηκαν µέσα από το αρχείο Γεωργίου Γαλετάκη ανιψιού του φωτογράφου Φιλλίπου Αθανάσεβιτς ,Σέρβου στην καταγωγή εξ Αλεξάνδρειας προερχόµενου καιπαντρεµένου από το Σκορδύλλο, ο οποίος κατά τις επι-σκέψεις που πραγµατοποίησε κράτησε 42 φωτογραφίες µεθέµατα από την καθηµερινή ζωή των κατοίκων. Οι πρώτες πέντε φωτογραφίες που δηµοσιεύονται είναι νοµίζω οιπλέων αντιπροσωπευτικές για την ιστορία του οικισµού.Από τη Ρίζα και τον Άγιο Μάµα δε δηµοσιευτήκαν φωτογραφίες τόσο λόγω της έλλειψης χώρου όσο και γιατίδεν είχα από την ως άνω συλλογή κάποια αντιπροσωπευτική φωτογραφία για τη ζωή των οικισµών. Εξάλλου για τον Άγιο Μάµα ήταν αδύνατον γιατί δε βρέθηκαν φωτογραφίες πριν από το 1921 που εγκαταλείφθηκε. Αν οισυνθήκες είναι κατάλληλες στο µέλλον να πραγµατοποιηθεί µια έκθεση φωτογραφιών που να αναδεικνύει και µέσα από την εικόνα την ιστορία των οικισµών.
Το πρώτο βήµα ανακάλυψης της άγνωστης ιστορίας τωνχωριών είχε γίνει, εν συνεχεία λόγω των αναγκών πουανέκυψαν από τη δηµιουργία ενός σύντοµου ιστορικού ντοκιµαντέρ για το χωριό που επιµελήθηκε ο Γιώργος Μανταλλιωτάκης χρειάζονταν περισσότερα στοιχεία ιστορικάκαι επιστηµονικά δοµηµένα για να χρησιµοποιηθούν στηδηµιουργία του ντοκιµαντέρ. Εκεί η έκπληξη ήταν µεγαλύτερη αφού όσο αναζητούσα τόσο ανακάλυπτα περισσότερα στοιχεία αναφορικά µε την ιστορική πορεία του µικρού αυτού χωριού.
Αρχικά έπρεπε να αντικρούσουµε την ιστορική θεωρίατου αρχαιολόγου Νίκου Παπαδάκη, ο οποίος κάνοντας µιασύντοµη αναφορά για το χωριό στα πλαίσια της ευρύτε-ρης µελέτης για την επαρχία Σητείας δεν αναφερόταν σεκανένα ουσιαστικό στοιχείο πέρα από το να αναπτύσσει θεωρίες που δεν άντεχαν σε ουσιαστική ιστορική κριτική, αλλάκαι να απαντήσουµε στα ερωτήµατα που δηµιουργούνταναπό την ίδια την έλλειψη ιστορικών στοιχείων. Τα τοπωνυµία ήταν αρχικός βοηθός, εν συνεχεία µια τυχαία συνάντηση µε εργαζόµενη στην Εθνική στατιστική υπηρεσία,η επίσκεψη στην εθνική βιβλιοθήκη στην Αθήνα αλλά καιτ’ αποµνηµονεύµατα Αγγελάκι και Παπαδάκη σχετικά µετις επαναστάσεις. Το αρχείο του δηµοτικού σχολείου πουσήµερα µέρος του (µετά το 1947) σώζεται στο σχολείο τουΠισκοκεφάλου, ό,τι µπορούσε να βρεθεί σε αξιοποιήσιµη κατάσταση από το αποκαλούµενο «σχολείο» του Σκορδύλλου και πολλές διηγήσεις από ανθρώπους που τα ονό ατα αναφέρονται στις παραποµπές. Τελικά όλα ήρθαν βολικά ή σχεδόν βολικά στην προσπάθεια να αναζητήσουµετη χαµένη ουσιαστικά ιστορία των ορεινών όγκων της επαρχίας Σητείας.
Το κείµενο που παρουσιάζεται είναι ουσιαστικά η προσπάθεια που κατέβαλα να δώσω τα πρώτα στοιχεία σ’ ένασηµείο της Σητείας σχεδόν άγνωστο. Ξεκίνησε από το µηδέν, πρέπει και µπορούν ακόµα να γίνουν πολλά, οι παλαιότεροι φεύγουν κι εµείς πρέπει να θυµόµαστε αυτούςοι οποίοι πάλεψαν σ’ ένα τόπο όχι εύκολο όµως όµορφοκαι σε όλες τις περιπτώσεις φιλόξενο και για τους ξένουςαλλά κυρίως και στους ίδιους τους κατοίκους του.
Το βιβλίο αυτό δε θα µπορούσε να γίνει πραγµατικότητα αν δεν υπήρχε η βοήθεια από την εταιρία Ικτίνος Τεχνική- Τουριστική Α.Ε. και τον συνεργάτη της εταιρίαςστη Σητεία κ . Μιχάλη Σαρουλάκη , Πολιτικό Μηχανικό.Η εταιρία αν και δεν είναι εντόπια στήριξε µια προσπά-θεια που εντόπιοι αρνήθηκαν να στηρίξουν. Ευχαριστώ απόκαρδιάς την Ικτίνος Α.Ε. κι εύχοµαι να συνεχίσει να ενισχύει προσπάθειες ανάπτυξης της πολιτιστικής αναβάθµισης απ’ όπου κι αν προέρχονται. Να ευχαριστήσω τον ξάδερφό µου Γιώργο Μανταλλιωτάκη που ήταν ο βασικός εµπνευστής στο ξεκίνηµα αυτής της προσπάθειας. Τον πατέρα µου Γιάννη Τσικαλάκη για τα πολλά στοιχεία πουπροσέφερε στην έρευνα αλλά και τις διορθώσεις των δοκιµίων αλλά και όλους όσοι προσέφεραν την παραµικρή πλη-ροφορία ιστορική ή συναισθηµατική για να γίνει τελικά τ’όνειρο πραγµατικότητα.Μεγάλο ευχαριστώ εκ µέσης καρδιάς στον Πανοσιολογιώτατο Πρωτοσύγκελο της Μητροπόλεως Ιεραπύτνης και Σητείας Αρχιµανδρίτη κ. Κύριλλο ∆ιαµαντάκη , ο οποίοςανέλαβε αποκλειστικά τη σελιδοποίηση του βιβλίου, αλλά ενίσχυσε ηθικά τόσο τη συγγραφή όσο και την εκτύπωση.
Καθώς ετοιµάζαµε τις τελευταίες γραµµές πριν την έκδοση έφτασε η είδηση του θανάτου ενός καλού φίλου. Φίλου δικού µου και φίλο του Σκορδύλλου, του Μάριου Καραβασίλη. Ο Μάριος έκανε πράξη τη φράση «είµαι από τοχωριό της γυναίκας µου» κι ο οποίος την ώρα που σπίτια στο Σκορδύλλο πέφτουν εκείνος έχτισε ένα καινούριο,πίστεψε και περίµενε το βιβλίο από τη µια και συγκίνη-µενος µιλούσε για το ντοκιµαντέρ, δεν τον πρόλαβα! Φαντάζοµαι να χαίρεται κι από κει που είναι τώρα…Μια τελευταία σκέψη περνά από το νου γιατί έκανα αυτήτην προσπάθεια αναζήτησης των οικισµών Σκορδύλλου, Ρίζας και Αγίου Μάµα· δεν ήταν µόνο το γεγονός ότι κανείς µέχρι σήµερα δεν είχε κανένα ενδιαφέρον για τα χωριά αυτά αλλά ούτε και γιατί έπρεπε να βρούµε στοιχείαπου θα πλουτίσουν την τοπική µας ιστορία αλλά γιατί οτόπος εκείνος κάνει θάλασσα τη σκέψη για ένα τόπο πουµέρα µε τη µέρα ερηµώνει. Είναι µέσα έντονη η επιθυµίανα διατηρηθεί στη µνήµη και να ταξιδεύει τους νεότερουςεκείνο που εγώ πρόλαβα έστω και για µια στιγµή. Να παραµείνει η αστραπή του νου λίγο περισσότερο και να φω-τίζει το δρόµο…
Εύχοµαι αυτή η µικρή προσπάθεια που ξεκίνησε από τοµηδέν να πραγµατοποιηθεί και για άλλα χωριά και η το-πική µας ιστορία να γίνει πλουσιότερη.

Το Σκορδύλλο και οι παρακείµενοι οικισµοί Ρίζα και Άγιος Μάµας by Manuel Moore

 

Site για το Σκορδύλλο

Κατηγορία : ΒΙΒΛΙΑ


Τελευταία Νέα